W trakcie wydarzenia można było m.in. usłyszeć prelekcje na temat:

• Kosztów utrzymania mikrobioty wraz z wiekiem
• Początków, rozwoju i aktualnego stanu badań nad probiotykami w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
• Od laboratorium do konsumentów: odkrywanie potencjału immunoregulacyjnego i neuromodulacyjnego szczepu Bifidobacterium longum 1714™

i wiele innych, inspirujących zagadnień.

Dziękujemy za możliwość poznawania nowych perspektyw i dzielenia się doświadczeniem w branży.

Interesujesz się zagadnieniami w obszarze regulacji branży Life Science? Skontaktuj się z mec. Joanna Uchańską – adres e-mail: juchanska@ajlaw.pl.

Temat artykułu jest szczególnie aktualny ze względu na zbliżający się termin wejścia nowych, restrykcyjnych wymogów środowiskowych w życie – już 12 sierpnia 2026 r. przepisy zaczną obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich. Akt wprowadza m.in. kompleksowe ramy dla rozszerzonej odpowiedzialności producenta, mechanizmy zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych, a także precyzyjne wytyczne dotyczące selektywnego zbierania, przetwarzania i recyklingu.

W artykule zostały poruszone kwestie m.in.:

• Co prawo uznaje za mikroplastik?
• Jaka jest odpowiedzialność producenta?
• PPWR a REACH – synergia czy przeciwieństwo?
• Gdzie szukać ryzyka – punkty krytyczne w łańcuchu dostaw
• Dodatki do żywności

Zapraszamy do zapoznania się z artykułem! A po więcej informacji zapraszamy do kontaktu z Panią Mecenas Edytą Oleszczuk-Romańską pod adresem: eoleszczuk-romanska@ajlaw.pl.

W trakcie wystąpienia omówione zostaną:

•sposoby zabezpieczenia praw autorskich do kampanii tworzonych przy wsparciu algorytmów

•zasady konstruowania umów z agencjami marketingowymi w celu ochrony marki

•praktyczne narzędzia budowy systemu weryfikacji etykiet i reklam

•integracja wymogów unijnego AI Act z regulacjami prawa żywnościowego

Wydarzenie zgromadziło ekspertów z branży i przedstawicieli działów R&D, jakości, produkcji i zakupów z całego regionu. To było pouczające doświadczenie móc wymienić się perspektywami oraz rozwiązaniami stojącymi przed branżą.

Wydarzenie PCI Days 2026 pokazało, jak duże znaczenie ma współpraca, zaangażowanie uczestników oraz wymiana doświadczeń, pozostawiając inspirację do kolejnych inicjatyw.

Interesują Cię temat AI w branży Life Science – skontaktuj się: juchanska@ajlaw.pl lub office@ajlaw.pl

Sprawa dotyczy decyzji GIF z 2 kwietnia 2026 r., w której organ uznał, że twórczość jednego z najpopularniejszych polskich raperów – Taco Hemingway’a – może wykraczać poza granice wolności artystycznej i stanowić niedozwoloną reklamę produktu leczniczego zawierającego kodeinę. To precedensowe rozstrzygnięcie otwiera debatę nie tylko o granicach prawa farmaceutycznego, ale również o sposobach interpretacji przekazów kulturowych i artystycznych przez organy administracji publicznej.

W artykule zostały poruszone kwestie m.in.:

• Granic wolności artystycznej w świetle przepisów prawa farmaceutycznego

• Analizy decyzji GIF z 2 kwietnia 2026 r. i jej uzasadnienia

• Definicji reklamy produktu leczniczego oraz jej praktycznej wykładni

• Ryzyka prawnego związanego z niestandardowymi formami komunikacji

• Wpływu rozstrzygnięcia na kampanie marketingowe i edukacyjne w branży farmaceutycznej

• Wyzwań związanych z interpretacją przekazów opartych na emocjach, narracji i twórczości artystycznej

• Przyszłości komunikacji cyfrowej w kontekście dynamicznie zmieniających się form wyrazu

• Znaczenia decyzji dla przedsiębiorców działających na rynku farmaceutycznym

Zapraszamy do zapoznania się z artykułem! A po więcej informacji zapraszamy do kontaktu z Panią Mecenas Joanną Uchańską pod adresem: juchanska@ajlaw.pl.

Mec. Joanna Uchańska uczestniczyła w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdzie przedmiotem postępowania były kwestie związane z regulacjami niezwykle wrażliwej sfery żywności dla pacjentów oraz stosowaniem przepisów prawa administracyjnego przez GIS w działalności podmiotów funkcjonujących w sektorze ochrony zdrowia.

Z kolei mec. Edyta Oleszczuk-Romańska reprezentowała klienta podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Sprawa dotyczyła zagadnień istotnych z perspektywy praktyki prawa żywnościowego oraz bieżącego orzecznictwa sądów administracyjnych, a także praktyki organów sanitarnych.

Udział w postępowaniach przed sądami administracyjnymi stanowi ważny element naszej praktyki. Pozwala nie tylko skutecznie reprezentować interesy klientów, lecz także na bieżąco śledzić kierunki interpretacji przepisów mających kluczowe znaczenie dla uczestników rynków Life Science.

Dziękujemy naszym klientom za zaufanie i możliwość wspierania ich w sprawach wymagających specjalistycznej wiedzy z zakresu prawa regulacyjnego i postępowań sądowo-administracyjnych.

Jeśli chcesz skorzystać z naszej eksperckiej wiedzy, to skontaktuj się: office@ajlaw.pl juchanska@ajlaw.pl

Walne Zgromadzenie KRSiO jednogłośnie udzieliło absolutorium mec. Joannie Uchańskiej, wiceprezesce Zarządu, potwierdzając tym samym pozytywną ocenę wykonywanych przez nią obowiązków oraz wkładu w działalność organizacji. Serdecznie gratulujemy tego wyrazu zaufania i uznania.

W trakcie konferencji eksperckiej mec. Joanna Uchańska przedstawiła raport za lata 2025/2026 w kontekście nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

W latach 2025–2026 Krajowa Rada Suplementów i Odżywek aktywnie uczestniczyła w pracach Parlamentarnego Zespołu ds. Żywności Prozdrowotnej i Żywienia, wpływając na debatę dotyczącą regulacji rynku suplementów diety, edukacji żywieniowej oraz profilaktyki zdrowotnej. W trakcie kolejnych posiedzeń podkreślano znaczenie żywności prozdrowotnej i suplementacji jako elementów wspierających zdrowie publiczne, przy jednoczesnej konieczności zapewnienia wysokich standardów jakości, bezpieczeństwa i odpowiedzialnej komunikacji marketingowej. Szczególną uwagę poświęcono edukacji zdrowotnej dzieci i młodzieży, przeciwdziałaniu chorobom dietozależnym oraz budowaniu świadomości konsumentów poprzez działania legislacyjne, edukacyjne i społeczne.

Tym samym wydarzenie dobiegło końca, pozostawiając po sobie wiele inspiracji i wartościowych doświadczeń.

Podczas swojego wystąpienia mec. Joanna Uchańska opowie o AI Compliance w branży suplementów diety, dzieląc się doświadczeniami oraz praktycznym spojrzeniem na wyzwania i możliwości stojące przed branżą.

W trakcie wystąpienia omówione zostaną:

•sposoby zabezpieczenia praw autorskich do kampanii tworzonych przy wsparciu algorytmów

•zasady konstruowania umów z agencjami marketingowymi w celu ochrony marki

•praktyczne narzędzia budowy systemu weryfikacji etykiet i reklam

•integracja wymogów unijnego AI Act z regulacjami prawa żywnościowego

Program PCI Days 2026 obejmuje trzy strefy konferencyjne poświęcone sektorom farmaceutycznemu, kosmetycznemu i suplementów diety, a także liczne warsztaty oraz spotkania networkingowe. Tegoroczna edycja zgromadzi ponad 350 wystawców prezentujących rozwiązania z zakresu surowców, opakowań, maszyn, automatyzacji, laboratoriów, logistyki i usług kontraktowych, tworząc wyjątkową przestrzeń do wymiany wiedzy i budowania wartościowych relacji biznesowych.

Zapraszamy na wydarzenie!

W trakcie spotkania eksperci świata nauki, administracji publicznej oraz przedstawiciele instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i jakość produktów żywnościowych dyskutowali o wyzwaniach współczesnej suplementacji, potrzebie dalszego wsparcia badań i innowacji, a także o roli prawa i nadzoru w budowaniu zaufania konsumentów do rynku suplementów diety.

W gronie prelegentów znalazła się również dr Joanna Uchańska – Wiceprezeska Krajowej Rady Suplementów i Odżywek oraz partnerka w kancelarii AJ LAW Uchańska Diskau, która przedstawiła stanowisko ekspertów Krajowej Rady Suplementów i Odżywek w sprawie nowelizacji ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Wystąpienie koncentrowało się na kluczowych wyzwaniach regulacyjnych dla branży suplementów diety oraz konieczności tworzenia nowoczesnych i przejrzystych ram prawnych wspierających rozwój innowacyjnych produktów przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa konsumentów.

Agenda posiedzenia obejmowała również m.in.:

• wyzwania współczesnej suplementacji w świetle Evidence-Based Dietetics
• innowacyjne składniki i naukową weryfikację suplementów diety
• programy wspierające badania i rozwój w obszarze żywności prozdrowotnej
• rolę własności intelektualnej w systemie innowacji
• działania GIJHARS w zakresie ochrony konsumentów i przeciwdziałania zafałszowaniom żywności
• ocenę jakości i bezpieczeństwa suplementów diety prowadzoną przez Narodowy Instytut Leków

Dzisiejsze posiedzenie potwierdziło, że sektor suplementów diety stoi obecnie przed istotnymi zmianami legislacyjnymi i technologicznymi, które będą wymagały od przedsiębiorców nie tylko elastyczności biznesowej, ale także strategicznego podejścia do compliance, bezpieczeństwa produktów oraz komunikacji marketingowej.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za merytoryczną dyskusję i wymianę doświadczeń.

Do zobaczenia podczas kolejnych wydarzeń branżowych i eksperckich!

Link do transmisji wydarzenia: iTV Sejm – transmisje – Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Niniejsza analiza ma na celu zbadanie motywów prawnych wspomnianej decyzji oraz ocenę jej implikacji dla rynku farmaceutycznego i marketingu. Kluczowym zagadnieniem pozostaje w tym kontekście określenie granic kompetencji organu administracji publicznej do dokonywania interpretacji tekstu o charakterze literackim i wkraczania w wolność artystyczną.

Kilka zastrzeżeń na wstępie

Przedmiotem kontrowersji, bo o nich mowa, stał się utwór szeroko dostępny w serwisach streamingowych, w którym urzędnicy GIF dopatrzyli się znamion promocji produktu leczniczego z kodeiną. Z perspektywy prawa sytuacja ta dotyka fundamentalnego dylematu: gdzie przebiega granica między wolnością twórczą a rygorystycznym reżimem prawa farmaceutycznego?

Poza pytaniem o wolność artystyczną, z punktu widzenia przedsiębiorców na rynku farmaceutycznym – analiza ta skłania do postawienia istotnych pytań o przyszłość nowoczesnej komunikacji:

• Jaki wpływ ma to rozstrzygnięcie na współczesne kampanie marketingowe i edukacyjne?
• Jak projektować komunikację w sieci, gdy formy wyrazu coraz częściej wymykają się przyjętym standardom i definicjom ustawowym?
• Czy aparat państwowy jest przygotowany na interpretację przekazu, który zamiast oferty handlowej stanowi emocjonalną deskrypcję rzeczywistości?

Zapraszam do lektury studium przypadku, w którym prawo podejmuje próbę recenzowania rapu, a wynik tego starcia wyznacza nowe, niepokojące granice dla twórców i branży farmaceutycznej.

Zastrzeżenie: Przytoczona interpretacja jest krytyczną glosą tejże decyzji GIF. Wydana decyzja jest nieostateczna i nieprawomocna– zatem jeszcze się wszystko może zdarzyć, a wydawca piosenki zapowiedział dalsze środki prawne i zamieścił na swoim profilu oświadczenie (https://www.instagram.com/p/DXOrz12iD6h/?utm_source=ig_embed&img_index=2).

 Co dokładnie jest napisane w decyzji GIF z dnia 2 kwietnia 2026 r., sygn. POWII.600.8.2026.JD.6?

Główny Inspektor Farmaceutyczny wszczął z urzędu postępowanie wobec artysty w związku z naruszeniem przepisów dotyczących reklamy produktów leczniczych. Przedmiotem kontrowersji stała się piosenka szeroko dostępna w serwisach streamingowych (YouTube, Spotify) oraz portalach z tekstami utworów, pt. „Zakochałem się pod apteką”.

Zgodnie z tym, co czytamy w decyzji – kilka najważniejszych informacji.

Charakterystyka produktu leczniczego przywołanego w utworze:

• Substancja czynna – kodeina (zakwalifikowana jako substancja odurzająca z grup II‑N i III‑N).
• Postać – tabletki musujące („rozpuszczalne”).
• Status prawny – lek objęty szczególnymi obostrzeniami w zakresie promocji i reklamy.

Organ poddał analizie tekst oraz osadzenie fabularne utworu, wskazując na następujące elementy:

• Sceneria – akcja osadzona „pod apteką”.
• Przebieg zdarzeń – opis próby zakupu leku, odmowa farmaceuty (powołującego się na zasady/przepisy) oraz ostateczne pozyskanie preparatu drogą pozaapteczną.
• Kontekst – silne zabarwienie emocjonalne i relacyjne, połączone z odniesieniami do spożywania alkoholu oraz innych zachowań o charakterze pozamedycznym.

W toku postępowania GIF zweryfikował relacje biznesowe między artystą a producentem leku, ustalając, że:

1. Raper nie jest podmiotem odpowiedzialnym za lek i nie działała na zlecenie producenta leku.
2. Artysta nie otrzymał wynagrodzenia za lokowanie produktu.
3. Podmiot wytwarzający lek oficjalnie odciął się od współpracy reklamowej z artystą.

Mimo braku jakiejkolwiek współpracy reklamowej, GIF zwrócił uwagę na zjawiska socjologiczne, jakie wywołała publikacja utworu. W ocenie organu doszło do inspiracji zakupowej. W mediach społecznościowych (TikTok, serwisy memiczne) odnotowano falę (zdaniem GIF) treści dokumentujących zakupy leku bezpośrednio inspirowane piosenką. W decyzji nie pada jednak liczba konkretnego wzrostu sprzedaży, czy inne informacje o faktycznym zakupie produktu leczniczego. GIF zwrócił uwagę, że lek zaczął funkcjonować jako element „stylu życia” lub rodzaj „merchu” związanego z artystą, całkowicie tracąc swój kontekst terapeutyczny. W odbiorze społecznym lek przestał być postrzegany jako produkt leczniczy, a stał się rekwizytem kulturowym. Nie chodziło o ratowanie stanu zdrowia, co posiadanie atrybutu. GIF wydaje się opierać na wpisach w mediach społecznościowych.

Ostatecznie, Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że rozpowszechnianie utworu – w części dotyczącej konkretnego produktu leczniczego – wyczerpuje znamiona wpływu na zachowania konsumenckie.

A jaka była prawna kwalifikacja wskazana w decyzji?

GIF w swojej decyzji uznał, że przekaz zawarty w piosence spełnia ustawową definicję reklamy produktu leczniczego z art. 52 ust. 1 Prawa farmaceutycznego, ponieważ nie miał charakteru neutralnej informacji, zawierał elementy perswazyjne wynikające z kontekstu (miejsce akcji, emocjonalna narracja, estetyzacja produktu), był odbierany przez przeciętnego odbiorcę jako zachęta do zainteresowania się i zakupu leku.

Organ powołał się na orzecznictwo NSA oraz TSUE (cytowane w decyzji), co do którego GIF uważa, że prowadzi ono do wniosku, że nawet osoba trzecia działająca niezależnie od producenta może prowadzić reklamę produktu leczniczego, o reklamowym charakterze decydują nie tylko intencje nadawcy, ale odbiór społeczny i realny skutek przekazu. W mojej ocenie Organ wyciąga nieprawidłowe wnioski z tych orzeczeń.

W swojej decyzji GIF stwierdził szereg rażących naruszeń przepisów, wskazując w szczególności na złamanie art. 57 ust. 1 pkt 2 Prawo farmaceutyczne, który wprowadza bezwzględny zakaz reklamy produktów zawierających substancje odurzające, oraz art. 60 ust. 1 Prawo farmaceutyczne. dotyczący prowadzenia działań promocyjnych przez podmiot do tego nieuprawniony. Organ uznał również, że prezentowanie produktu przez osobę publicznie znaną stanowi naruszenie art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawo farmaceutyczne, a brak obowiązkowych danych oraz ostrzeżeń o ryzyku narusza wymogi określone w § 6 i § 7 rozporządzenia w sprawie reklamy produktów leczniczych. W wymiarze etycznym i społecznym GIF podkreślił pogwałcenie zasad racjonalnej farmakoterapii oraz ochrony zdrowia publicznego, nadając szczególną wagę szkodliwej normalizacji ryzykownych zachowań. Organ wskazał, że twórczość artysty doprowadziła do romantyzowania i estetyzowania rekreacyjnego użycia leku, co w efekcie osłabiło autorytet farmaceuty i znaczenie zasad bezpieczeństwa, przenosząc silny preparat medyczny z kontekstu terapeutycznego w sferę czysto kulturowo-rozrywkową.

GIF przeprowadził test, z jakich powodów ochrona zdrowia publicznego przeważyła nad wolnością artystyczną.

„Czynnikiem przesądzającym o konieczności ograniczenia wolności artystycznej Strony poprzez przepisy Prawa farmaceutycznego dotyczące reklamy produktu leczniczego jest w rozpatrywanej sprawie nawiązanie w treści piosenki do konkretnego produktu leczniczego (zawierającego w składzie substancję odurzającą), którego niewłaściwe użycie lub nadużywanie, może stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego. Zaznaczenia wymaga, że produkty lecznicze, ze względu na swoje właściwości i zastosowanie, zaliczane są do produktów podlegających szczegółowym regulacjom, w tym w zakresie obrotu i reklamy. W tekście piosenki zawarte są informacje dotyczące właściwości produktu leczniczego: odnoszące się do jego postaci farmaceutycznej — tabletki musującej, określone przez Stronę jako „rozpuszczalna tabletka” oraz jego działania, farmaceutka mówi bowiem: „to jest silny proszek, więc dać nie mogę, są zasady”. Przywołane przez farmaceutkę „zasady” to przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie wykazu substancji o działaniu psychoaktywnym oraz maksymalnego poziomu ich zawartości w produkcie leczniczym w ramach jednorazowej sprzedaży (Dz. U. poz. 2189), określające górne limity zawartości następujących substancji psychoaktywnych w lekach o kategorii dostępności OTC (lek wydawany bez recepty):

• pseudoefedryny (maksymalna zawartość: 720 mg/opakowanie);

• kodeiny (maksymalna zawartość: 150 mg/opakowanie);
• dekstrometorfanu (maksymalna zawartość: 360 mg/opakowanie),

GIF uznał, że choć wolność twórczości artystycznej (art. 73 Konstytucji RP) podlega szczególnej ochronie, to:

• może być ograniczona na podstawie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,
• w tym przypadku ograniczenie jest uzasadnione ochroną zdrowia publicznego,
• decydujące znaczenie ma fakt, że chodzi o produkt leczniczy zawierający substancję odurzającą.

GIF nakazał zaprzestanie rozpowszechniania piosenki w części zawierającej odniesienia do produktu leczniczego, nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, pouczył o możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub skargi do WSA.

Zatem o co tak naprawdę chodzi w tej sprawie? Analiza krytyczna postępowania GIF

Istota sprawy sprowadza się do pytania fundamentalnego:

czy możliwe jest zakwalifikowanie utworu artystycznego, który nie ma na celu komercyjnego odnoszącego się do leku, jako reklamy produktu leczniczego wyłącznie na podstawie odbioru i kontekstu?

GIF odpowiada: tak.

Prawo administracyjne – a zwłaszcza standardy kontroli sądowej – każą odpowiedzieć: co do zasady nie.

1. Analiza wykładni art. 52 ust. 1 Prawo farmaceutyczne – znaczenie celu w definicji reklamy

Kluczowym punktem sporu w przedmiotowej sprawie jest dokonana przez Organ interpretacja art. 52 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne. GIF przyjął stanowisko, według którego dla zaistnienia reklamy produktu leczniczego decydujący jest jej obiektywny odbiór oraz wywołany skutek społeczny, nie zaś intencja przyświecająca autorowi przekazu. W ocenie Organu, wzrost zainteresowania danym preparatem wśród odbiorców utworu jest wystarczającą przesłanką do uznania działalności artystycznej za niedozwoloną promocję.

Ustawowa definicja reklamy (art. 52 ust. 1 Prawo farmaceutyczne) wymaga wykazania działania kierunkowego, czyli konkretnego zamiaru zwiększenia sprzedaży. W sytuacji braku współpracy z producentem i braku wynagrodzenia, przypisanie artyście celu komercyjnego jest bezpodstawne i stanowi błąd logiczny, polegający na utożsamieniu niezamierzonego skutku socjologicznego z zamiarem prawnym. Taka rozszerzająca wykładnia norm sankcjonowanych, czyli zakazu, narusza zasady państwa prawnego i ignoruje orzecznictwo NSA, według którego użycie nazwy produktu jako rekwizytu artystycznego – bez udowodnionej intencji promocyjnej – nie stanowi reklamy.

GIF wykonał pracę na innym polu, bo w swojej decyzji pisze o tym, jak popularnym raperem i artystą jest Taco Hemingway. Podaje szczegółowe dane na temat tego, gdzie opublikowany jest utwór, na jakich stronach można znaleźć pełny tekst (zresztą nadal dostępny). Zmierza najwyraźniej do powiedzenia, że im popularniejsza osoba znana, tym jego większy wpływ na społeczeństwo. Jednak te wszystkie zabiegi wykazania jak popularna jest piosenka nadal nie odpowiadały na jedno pytanie – o cel. Z przytoczonych w decyzji dowodów nie wynika, że artysta miał sprawić, by polskie społeczeństwo brało ten konkretny specyfik.

• Zarzut wadliwego zastosowania kryterium „odbiorcy” oraz niedopuszczalnego utożsamienia skutku społecznego z celem reklamowym

Głównym uchybieniem Organu jest bezkrytyczne przeniesienie standardów oceny właściwych dla komunikacji handlowej na grunt ekspresji artystycznej. Przyjmując prymat perspektywy „przeciętnego odbiorcy”, GIF zignorował fakt, że w dziele kultury produkt leczniczy pełni funkcję rekwizytu lub elementu świata przedstawionego, a nie przedmiotu oferty komercyjnej.

W decyzji wystąpiły trzy błędy:

A. Wadliwa metodologa oceny – orzecznictwo dopuszczające badanie percepcji odbiorcy ukształtowało się na tle sporów gospodarczych. Stosowanie go wobec artysty, który nie tworzy komunikatu perswazyjnego, lecz wizję artystyczną, jest błędne;

B. Ryzyko „reklamy ex post”;

C. Mylenie inspiracji z promocją.

Kolejnym kluczowym zarzutem wobec decyzji GIF jest oparcie rozstrzygnięcia na dowodach o charakterze anegdotycznym. Organ, analizując treści z serwisu TikTok oraz memy internetowe, przyjął wadliwe, w mojej ocenie, założenie, że fakt czasowego wystąpienia trendu zakupowego po premierze utworu jest tożsamy z istnieniem związku przyczynowego.  Dowodów zakupowych w decyzji nie przytacza.

GIF błędnie przyjął, że rozpoznawalność artysty przesuwa jego twórczość w wymagania rygorystycznych zakazów reklamowych. Przepis ten ma zapobiegać wykorzystywaniu autorytetu w komunikatach handlowych, a nie ograniczać ekspresję twórców występujących we własnym imieniu. Interpretacja Organu prowadzi do niebezpiecznej konstatacji, że osoby publiczne posiadają węższy zakres wolności słowa niż osoby nieznane.

Zdaniem GIF nagrania użytkowników dokumentujące zakupy leku stanowią dowód na istnienie zjawiska kulturowego, a nie na celowe działanie marketingowe artysty. Uznanie, że twórca odpowiada za to, jak niezależni użytkownicy interpretują i wykorzystują jego dzieło, wykracza poza granice odpowiedzialności prawnej. Organ zignorował złożoność mechanizmów internetowych, takich jak ironia, trendy memiczne czy efekty wiralowe, które mogły być rzeczywistym motorem zachowań konsumenckich, niezależnie od intencji twórcy. W sprawach o charakterze represyjnym to organ musi dowieść naruszenia, a nie strona udowadniać jego brak. Oparcie decyzji na selektywnych zrzutach ekranu, pasujących do postawionej z góry tezy, stanowi niebezpieczne domniemanie odpowiedzialności, chociaż oczywiście organ powołuje się na kwestie zdrowia publicznego.

Głównym zarzutem pełnomocnika artysty wobec decyzji GIF było naruszenie art. 73 Konstytucji RP, gwarantującego wolność twórczości artystycznej. Organ, nakładając najsurowsze możliwe sankcje, uczynił tę wolność iluzoryczną, nie wykazując jednocześnie, by tak drastyczna ingerencja była niezbędna. Decyzja GIF narusza zasadę ultima ratio, ponieważ organ nie wykazał, aby całkowity zakaz rozpowszechniania utworu był jedynym sposobem ochrony zdrowia publicznego, całkowicie pomijając środki łagodniejsze, takie jak ostrzeżenia medyczne. W konsekwencji organ bezpodstawnie przyznał prymat przepisom Prawa farmaceutycznego nad wolnością artystyczną, ignorując fakt, że w państwie prawa ochrona zdrowia nie może automatycznie „wygaszać” swobody twórczej, zwłaszcza gdy autor działa bez celu komercyjnego i porozumienia z producentem.

Można pokusić się o stwierdzenie, że ochrona zdrowia nie może stanowić „czeku in blanco” dla arbitralnej cenzury treści kultury. Uznanie zakazu rozpowszechniania za jedyną metodę ochrony przed „inspiracją piosenką” jest wyrazem ewentualnej bezsilności państwa w zakresie edukacji zdrowotnej, realizowanej kosztem fundamentalnych wolności obywatelskich.

Podsumowanie

Sprawa dotyczy pionierskiego sporu o granice wolności artystycznej w zderzeniu z rygorami Prawa farmaceutycznego. Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał utwór muzyczny za nielegalną reklamę leku z kodeiną, mimo braku współpracy artysty z producentem czy korzyści majątkowych. Według Organu, przedstawienie leku w kontekście lifestylowym (tzw. „romantyzowanie” substancji odurzającej) oraz wywołany tym trend zakupowy w mediach społecznościowych przesądzają o naruszeniu zakazów dotyczących reklamy substancji kontrolowanych oraz udziału osób znanych w promocji leków.

Przykłady takie jak utwór Xanny Billie Eilish czy wszechobecność papierosów w serialu Mad Men dowodzą, że nazwy produktów leczniczych i używek funkcjonują w kulturze jako rekwizyty artystyczne, a nie komunikaty promocyjne, co stanowi fundamentalny argument przeciwko automatycznemu utożsamianiu ekspresji twórczej z działalnością reklamową.

Decyzja GIF kreuje niebezpieczny precedens „reklamy przez skutek”, w którym o legalności dzieła artystycznego nie decyduje intencja twórcy, lecz nieprzewidywalna reakcja odbiorców i trendy w mediach społecznościowych. Takie podejście wprowadza „efekt mrożący”, zmuszając autorów do autocenzury i godząc w zasadę pewności prawa, gdyż odpowiedzialność zostaje oderwana od realnego celu komercyjnego na rzecz zewnętrznych zachowań konsumenckich. Dla przedsiębiorców i sektora kreatywnego oznacza to drastyczny wzrost ryzyka regulacyjnego: każda wzmianka o leku, nawet bez intencji reklamowej czy wynagrodzenia, może zostać uznana za niedozwoloną promocję, jeśli realnie zwiększa zainteresowanie produktem w kontekście niemedycznym. W praktyce oznacza to, że Organ przyznaje sobie rolę cenzora treści kulturowych, uznając, iż ochrona bezpieczeństwa zdrowotnego pozwala na sankcjonowanie przekazów lifestyle’owych kształtujących postawy nabywcze, niezależnie od braku powiązań biznesowych z producentem.

A co ta cała sprawa oznacza dla przedsiębiorców?

Precedensowa decyzja GIF niesie za sobą istotne ryzyka także dla przedsiębiorców, wykraczające daleko poza branżę muzyczną. Oznacza ona, że granica odpowiedzialności za przekaz w sieci ulega drastycznemu rozmyciu – w zasadzie w kierunku bezwzględnych zakazów. Przedsiębiorcy muszą liczyć się z tym, że organ nadzoru może uznać ich za „reklamodawców” nawet w sytuacjach, gdy nie sprawują oni realnej kontroli nad końcowym przekazem lub reakcją odbiorców.

Dla biznesu sprawa ta wyznacza nowy wymiar ryzyka regulacyjnego. Sugeruje bowiem, że marka może zostać powiązana z naruszeniem prawa nie przez własne działania marketingowe, ale przez sposób, w jaki jej produkt funkcjonuje w popkulturze. Jeśli „reakcja odbiorców” zacznie definiować pojęcie reklamy, przedsiębiorcy stracą kontrolę nad bezpieczeństwem prawnym swoich marek, stając się zakładnikami wiralowych trendów, na które nie mają wpływu.

Jeśli standardem stanie się przypisywanie odpowiedzialności na podstawie trendów w mediach społecznościowych, każda kampania edukacyjna, współpraca z influencerem, a nawet przypadkowe udostępnienie treści przez użytkowników (tzw. User generated content), może zostać zakwalifikowane jako niedozwolona reklama ex post. Dla biznesu to sygnał do zachowania szczególnej ostrożności: w świecie, gdzie to reakcja TikToka „tworzy” reklamę w oczach urzędnika, precyzyjne zapisy w umowach o współpracy i ścisły monitoring komunikacji stają się nie tyle wyborem, co koniecznością przetrwania w nieprzewidywalnym otoczeniu regulacyjnym.

Dla świata biznesu, a w szczególności dla działów marketingu i kreatywnych, to rozstrzygnięcie stanowi niebezpieczny sygnał o rozszerzaniu także granic władztwa administracyjnego. Jeśli interpretacja GIF utrzyma się w obrocie prawnym, przedsiębiorcy muszą liczyć się z następującymi konsekwencjami:

1. Co z niekonwencjonalnymi formami komunikacji (np. ambient marketingu czy storytellingu), kiedy jakikolwiek element artystyczny zostanie uznany za „nielegalną reklamę” ze względu na swój zasięg, a nie treść?
2. Przedsiębiorcy mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności, czy włączeni do sprawy za to, w jaki sposób ich produkt pojawia się w kulturze popularnej, nawet jeśli nie mieli na to wpływu. Decyzja ta sugeruje, że popularność produktu (nawet niezamierzona) może stać się podstawą do interwencji urzędu.
3. Brak jasnych granic między „inspiracją” a „promocją” sprawia, że każda kampania edukacyjna czy społeczna, która odnosi się do produktów leczniczych, staje się obarczona wysokim ryzykiem prawnym.

Precedens ten rzuca światło na systemowe ryzyko dla podmiotów działających w ekosystemie cyfrowym:

1. Przedsiębiorcy muszą liczyć się z tym, że organ nadzoru może zablokować ich kampanię lub produkt w trybie natychmiastowym, opierając się na subiektywnej ocenie szkodliwości, bez konieczności czekania na wyrok sądu.
2. Biznes powinien z wyprzedzeniem przygotowywać alternatywne wersje komunikacji (np. z gotowymi planszami ostrzegawczymi), aby w razie sporu móc zaproponować organowi środek łagodniejszy niż całkowite wycofanie materiałów.
3. Jeśli „interes publiczny” staje się narzędziem cenzury obyczajowej, każda marka budująca wizerunek na kontrowersji lub autentyczności musi uwzględnić w kosztorysie ryzyko całkowitego i nagłego wstrzymania dystrybucji treści.

Dla profesjonalistów to lekcja, że w sporze z administracją merytoryczna racja może przegrać z „automatyzmem sankcji”. Wymusza to na działach prawnych i marketingowych ścisłą współpracę już na etapie koncepcyjnym, by uniknąć scenariusza, w którym jedynym dialogiem z urzędem jest nakaz usunięcia dzieła.

Mają Państwo pytania o reklamę produktów leczniczych, czy innych środków sensytywnych – zapraszam – juchanska@ajlawpl, 506 144 611 AJ LAW Uchańska Diskau Kancelaria radczyń prawnych sp.p.

Prezes UOKiK działa coraz aktywniej i dotkliwiej.

Od początku 2026 r. Prezes UOKiK skierował do 69 przedsiębiorców tzw. wystąpienia miękkie w trybie ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Wystąpienia te zostały skierowane wobec tych, co do których istniało podejrzenie nadmiernego opóźnienia się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych.

Wystąpienia stanowią instytucję o charakterze dyscyplinującym i prewencyjnym. Są one oficjalną sygnalizacją organu w przedmiocie zidentyfikowanych nieprawidłowości w zakresie terminowości regulowania zobowiązań pieniężnych, których kontynuowanie rodzi ryzyko wszczęcia pełnego postępowania administracyjnego z tytułu nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń.

Wobec 8 z tych przedsiębiorców postępowanie Prezesa UOKiK zakończyło się nałożeniem kar administracyjnych w łącznej wysokości 2,6 mln złotych. Działanie tych przedsiębiorców spowodowało zatory płatnicze u innych podmiotów na łączną kwotę przekraczającą aż 200 mln złotych. Wśród ukaranych przedsiębiorców są m.in. spółki z branży farmaceutycznej, kosmetycznej, motoryzacyjnej i budowlanej.

Działania te stanowią bezpośrednią odpowiedź Prezesa UOKiK na narastający, wielopłaszczyznowy problem zatorów płatniczych w obrocie gospodarczym. Jest to zarazem jednoznaczny sygnał dla podmiotów dopuszczających się uchybień w terminowym regulowaniu zobowiązań. Sektor małych i średnich przedsiębiorstw oraz podwykonawców zyskał w tym zakresie realną ochronę systemową. Doświadczane przez te podmioty opóźnienia w płatnościach generowały dotychczas tzw. efekt domina, wywołując negatywne konsekwencje dla płynności finansowej całego rynku krajowego.

Kiedy grozi kara?

Ustawa wskazuje wprost, że „zakazane jest nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmioty, o których mowa w art. 2 tej ustawy – niebędące podmiotami publicznymi”. Zatem już sam fakt stwierdzenia nadmiernego opóźnienia z płatnością powoduje, że Urząd ma podstawę do wszczęcia wobec przedsiębiorcy postępowania ze wszystkimi tego konsekwencjami. O nadmiernym opóźnieniu mówimy wtedy, gdy w ciągu trzech kolejnych miesięcy wartość świadczeń niespełnionych lub spełnionych po terminie stanowi co najmniej 20% łącznej wartości świadczeń pieniężnych należnych w tym okresie.

Do tej pory można było odnosić wrażenie, że Prezes UOKiK z podjęciem działań na podstawie ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, czeka do otrzymania zawiadomienia dotyczącego podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Obecnie UOKiK działa proaktywnie. Urząd wykorzystuje bazy danych Krajowej Administracji Skarbowej, sprawozdania o terminach zapłaty i korzysta z systemów teleinformatycznych.  To skuteczne narzędzia do typowania do skierowania wystąpień i wykrywania konieczności wszczęcia postępowania na podstawie ustawy.

Prezes UOKiK nie zawsze jednak zaczyna od razu wszczęciem postępowania. W pierwszym kontakcie przedsiębiorca może dostać od Urzędu wspominane „wystąpienie miękkie”. Z założenia miało ono być narzędziem do dialogu Urzędu z przedsiębiorcami, sygnałem ostrzegawczym i zachętą do zmiany praktyk przedsiębiorcy.

Dlaczego nie warto ignorować Urzędu?

Jak w każdym postępowaniu administracyjnym udział strony ma niebagatelne znaczenie a ignorowanie pism z Urzędu to najgorsza z możliwych strategii.

Jeśli przedsiębiorca dostał konkretne żądanie od Prezesa UOKiK, brak udzielenia odpowiedzi, kłamstwo lub wprowadzanie Urzędu w błąd powoduje ryzyko nałożenia przez Prezesa UOKiK na przedsiębiorcę administracyjnej kary pieniężnej, która może wynosić do 5% przychodu przedsiębiorcy w poprzednim roku obrotowym – aż do 50 000 000 euro (stanowiącej aktualnie równowartość ponad 200 milionów złotych).

W przypadku wszczęcia przez Prezesa UOKiK postępowania i stwierdzenia istnienia nadmiernego opóźniania w płatnościach, konsekwencją także jest administracyjna kara pieniężna. Przy wyliczeniu jej wysokości Prezes UOKiK nie działa w sposób dowolny, lecz przy ustaleniu kary bazowej stosuje sztywny, bezwzględny wzór matematyczny, który najmocniej uderza w tych, którzy płatność faktury „mrożą” miesiącami. Ostateczna kwota nałożonej na przedsiębiorcę kary zależy w głównej mierze od postawy przedsiębiorcy, bo Urząd zgodnie z ustawą ma także podstawy do miarkowania kary na podstawie konkretnych przesłanek. A o tym warto pamiętać, aby z Urzędem rozmawiać.

Po stronie przedsiębiorców, zwłaszczym tych, którym grozi wysoka karamożna rozważyć chłodną kalkulację  by w miejsce podjęcia polemiki prawnej z działaniem Urzędu i jego ustaleniami, wstąpić o dobrowolne poddanie się karze, za które przedsiębiorca otrzymuje gratyfikacje w postaci redukcji kary o 20% za dobrowolną zapłatę kary. Warunkiem wówczas jest także zrzeczenie się wobec Prezesa Urzędu prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes UOKiK ma także prawo obniżyć karę, jeśli ukarany podmiot wykaże m.in. dobrą wolę, szybko zaprzestanie naruszeń i będzie sprawnie współpracował z inspektorami. Ogromne znaczenie ma też szybkie uregulowanie dotychczasowych długów. Jeśli przedsiębiorca spłaci zaległe faktury wraz z odsetkami w ciągu 60 dni od momentu, gdy dowiedziała się o wszczęciu postępowania, Urząd weźmie to pod uwagę na jego korzyść.

Nie tylko kara za brak współpracy z Urzędem w toku prowadzonych czynności czy to po otrzymanym wystąpieniu miękkim czy już w toku postepowania jest tutaj istotna.. Dla przedsiębiorców, dla których administracyjne kary pieniężne to koszt prowadzenia biznesu, ustawa ma specjalny paragraf. Jeśli przedsiębiorca dostanie karę za zatory płatnicze, a w ciągu kolejnych 2 lat Prezes UOKiK złapie go na tym samym procederze: kara ulega automatycznym podwyższeniu o połowę (+ 50%) a przedsiębiorca traci bezpowrotnie prawo do obniżenia kary o 20%. Tutaj nie ma już miejsca na negocjacje.

Jak ograniczyć ryzyko?

Anatomia powstania nadmiernych opóźnień w płatnościach u dużych przedsiębiorców to często nie brak pieniędzy, lecz skomplikowany „workflow” – niesprawny proces akceptacji faktur, brak alertów o fakturach z przeterminowanym terminem zapłaty, brak podjęcia negocjacji w celu zmiany terminu płatności i spory zarówno te wewnętrzne jak i z drugą stroną – oczekująca na zapłatę.

Prezes UOKiK prowadzi postępowania w interesie publicznym a jego rezultatem ma być zmiana mentalności biznesu w Polsce i wprowadzenie w życie etyki biznesu przymusem prawnym. Ustalone przez przedsiębiorców terminy płatności przestają być mało znaczącym miernikiem odpowiedzialności społecznej biznesu lecz w końcu nabierają znaczenia jako istotny element zarzadzania ryzykiem finansowym.

Aby skutecznie zminimalizować ryzyko ukarania, pierwszym krokiem powinno być wdrożenie procedur compliance, przeprowadzenie audytu wewnętrznego oraz rewizja zawartych umów. Równie kluczowa jest świadomość, że kontrola może rozpocząć się w każdej chwili – warto być na nią odpowiednio przygotowanym.

Mają Państwo pytania, chcą Państwo zająć się ograniczeniem ryzyka? Zapraszam do kontaktu Mec. Anna Bobowska abobowska@ajlaw.pl