W dniu 8 października 2025 roku Parlament Europejski przyjął poprawkę 113 do przepisów dotyczących wspólnej organizacji rynków rolnych, przewidującą ograniczenie stosowania nazw typowych dla produktów mięsnych – takich jak „burger”, „hamburger”, „stek”, „kotlet” czy „kiełbasa” – wyłącznie do produktów zawierających mięso[1]. Poprawka została przegłosowana w dokumencie pt.: Poprawa pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności w dniu 8 października 2025 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, (UE) 2021/2115 i (UE) 2021/2116 w odniesieniu do poprawy pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności (COM(2024)0577 – C100209/2024 – 2024/0319(COD))
Przyjęcie poprawki przez Parlament Europejski nie oznacza jednak wprowadzenia natychmiastowego zakazu stosowania wspomnianych nazw w odniesieniu do produktów roślinnych. Głosowanie stanowi element tzw. mandatu negocjacyjnego, który otwiera drogę do dalszych prac legislacyjnych z udziałem Rady Unii Europejskiej oraz Komisji Europejskiej. Dopiero po zakończeniu tych negocjacji i formalnym przyjęciu przepisów przez wszystkie instytucje unijne, zmiany mogą wejść w życie. Należy zatem zachować czujność w zakresie tej ewentualnej zmiany przepisów.
Kontekst wcześniejszych działań legislacyjnych
Warto przypomnieć, że Parlament Europejski już wcześniej rozpatrywał podobne propozycje. Poprawka nr 169[2], zakładająca zakaz używania nazw takich jak „burger” czy „stek” dla zamienników mięsa, została odrzucona. Podobnie poprawka nr 172[3], dotycząca ograniczeń w nazewnictwie produktów roślinnych przypominających wyroby mleczne, nie uzyskała poparcia. W efekcie, zgodnie z obowiązującym prawem, możliwe jest stosowanie określeń takich jak „w stylu”, „alternatywa”, „zamiennik” czy „o smaku” wraz z nazwami wyrobów mlecznych. Dopuszczalne pozostaje również użycie przymiotników takich jak „maślany” czy „śmietankowy”, o ile nie wprowadza to konsumenta w błąd.
Obowiązujące zasady znakowania i praktyka kontrolna
Pomimo braku jednoznacznych zakazów, obowiązujące przepisy dotyczące znakowania żywności wymagają, aby informacje podawane na etykietach nie były mylące. Przykładem praktycznego zastosowania tej zasady może być kontrola przeprowadzona przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, która zakwestionowała nazwę wyrobu śmietanopodobnego, w którym zawartość śmietanki wynosiła zaledwie 1%, mimo że była ona podkreślana w nazwie produktu[4].
Zjawiska tego typu wskazują, że interpretacja przepisów może być dynamiczna i zależna od praktyki organów kontrolnych, a także kolejnych zmian prawa. W związku z tym, przedsiębiorcy powinni zachować szczególną ostrożność przy projektowaniu nazw handlowych oraz komunikacji marketingowej produktów roślinnych.
Trendy rynkowe i zmiany konsumenckie
Równolegle z rozwojem regulacji, obserwuje się istotne zmiany w trendach konsumenckich.
Prognozy rynkowe wskazują na dynamiczny wzrost wartości globalnego rynku substytutów mięsa – z 20,7 mld USD w 2020 roku do 23,2 mld USD w 2024 roku, a w perspektywie długoterminowej nawet do 140 mld USD w 2029 roku[5]. Wzrost ten znajduje odzwierciedlenie również w rozwoju segmentu produktów roślinnych w Europie, co może prowadzić do dalszego zainteresowania regulacjami dotyczącymi ich prezentacji i oznakowania.
Rekomendacje dla przedsiębiorców
W świetle powyższych informacji, przedsiębiorcy działający w sektorze produktów roślinnych powinni:
- monitorować proces legislacyjny na poziomie unijnym, w szczególności działania Parlamentu Europejskiego, Rady UE oraz Komisji Europejskiej;
- analizować zmieniające się preferencje konsumentów oraz dostosowywać strategie komunikacyjne i brandingowe do obowiązujących norm prawnych;
- konsultować się z ekspertami ds. prawa żywnościowego oraz ochrony własności intelektualnej, aby zapewnić zgodność działań z aktualnymi i przyszłymi regulacjami;
- uwzględniać praktykę organów kontrolnych, w tym Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, przy projektowaniu nazw i etykiet produktów.
Z uwagi na rosnące znaczenie sektora roślinnego oraz jego ekspansję na rynki międzynarodowe, wskazane jest również rozważenie zabezpieczenia nazw i technologii poprzez rejestrację znaków towarowych oraz patentów.
[1] https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-10-2025-0214_PL.pdf
[2] https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-2019-0198_EN.pdf#page=169
[3] https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-2019-0198_EN.pdf#page=172
[4] https://www.gov.pl/web/ijhars/jakosc-handlowa-przetworow-mlecznych-i-znakowanie-wyrobow-mlekopodobnych
[5] https://trendsfestival.com/globaltrendsreport/sustainability/losing-a-taste-for-meat,7.html