Prawidłowe i czytelne oznakowanie żywności obowiązkowymi informacjami – w tym datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia – to nie tylko wymóg prawny, ale także fundament ochrony konsumentów. Pomaga im ono w bezpiecznym korzystaniu z produktów, podejmowaniu świadomych decyzji zakupowych oraz w ograniczaniu marnowania żywności. Z kolei nieprawidłowe oznakowanie może stanowić naruszenie przepisów prawa, wprowadzać konsumentów w błąd, a nawet zagrażać ich bezpieczeństwu.
Jak prawidłowo oznaczać datę na produktach spożywczych?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami należy stosować odpowiednie sformułowania w zależności od specyfikacji produktu:
- Data minimalnej trwałości – „Najlepiej spożyć przed …”, gdy data zawiera dzień lub „Najlepiej spożyć przed końcem …”, gdy data nie zawiera dnia (np. lipiec 2026 r.)
- Termin przydatności do spożycia – dla środków spożywczych nietrwałych mikrobiologicznie należy stosować formułę „Należy spożyć do …”
Oznaczeniom tym musi towarzyszyć albo sama data, albo wyraźne odesłanie do miejsca, w którym data jest podana w etykietowaniu (np. „Najlepiej spożyć przed – data na wieczku opakowania”). Uwaga: Informacja o warunkach przechowywania na opakowaniu podawana jest obowiązkowo po terminie przydatności do spożycia oraz w razie potrzeby po dacie minimalnej trwałości.
Wymagania dotyczące czytelności i miejsca umieszczenia
Przepisy nie wskazują konkretnego, obligatoryjnego miejsca na opakowaniu na umieszczenie daty. Można ją zamieścić w innej części opakowania niż pozostałe informacje, pod warunkiem że konsument:
- łatwo ją odnajdzie,
- otrzyma jednoznaczne wskazanie miejsca jej umieszczenia,
- będzie mógł ją bez problemu odczytać.
Informacje o dacie minimalnej trwałości lub terminie przydatności muszą być widoczne, czytelne, trwałe, nieusuwalne oraz umieszczone w miejscu łatwo dostrzegalnym. Co istotne, minimalna wielkość czcionki to co do zasady 1,2 mm (w określonych przypadkach co najmniej 0,9 mm, zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011).
Dobre praktyki projektowe a najczęstsze błędy
Na czytelność wpływają m.in. rozmiar i rodzaj czcionki, grubość linii pisma, odstępy między literami i wierszami, kolor czcionki, kontrast pomiędzy tekstem a tłem, stosunek szerokości liter do ich wysokości oraz powierzchnia materiału opakowania.
Wyraźnie przypominamy, że kluczowe są wyraźny kontrast między tekstem a tłem, umieszczanie dat w łatwo widocznych miejscach, regularna kontrola jakości nadruku, zachowanie czytelności przez cały okres obrotu oraz pozostawianie wolnej przestrzeni między blokami informacji.
Czego zaś warto unikać? Jasnego tekstu na jasnym tle lub na przezroczystym opakowaniu (np. przezroczysta butelka z przezroczystym napojem), nadruków łatwo ulegających starciu, umieszczania dat w miejscach niewidocznych (np. pod zgięciem etykiety), na nierównych powierzchniach (zwłaszcza przy folii termokurczliwej), na zgrzewach, fałdach, przetłoczeniach, a także zasłaniania dat przez elementy graficzne, lakier wybiórczy czy folie metalizowane.
Podstawa prawna i zalecenia dla przedsiębiorców
Kwestie te reguluje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Warto pamiętać, że wymogi dotyczące czytelności odnoszą się również do innych obowiązkowych informacji, takich jak wykaz składników, alergeny, informacja o wartości odżywczej, ilość netto czy warunki przechowywania (art. 9 rozporządzenia).
Zalecamy regularną ocenę stosowanych rozwiązań w zakresie znakowania żywności oraz podejmowanie działań dostosowujących je do aktualnych wymagań prawnych. Po więcej informacji zapraszamy do kontaktu pod adresem e-mail: office@ajlaw.pl lub adiskau@ajlaw.pl